سىكلو سپورا يۇقۇمى مەزگىلىدە مېۋە-چىۋە ۋە كۆكتاتلاردىن نېمە ئۈچۈن ساقلىنىش ھاجەتسىز؟

ئامېرىكانىڭ كۆپلىگەن ئىشتاتلىرىدا سىكلوسپورىئاسىز كېسىلى بىلەن يۇقۇملانغۇچىلارنىڭ كۆپىيىشى مىليونلىغان ئامېرىكالىقلارنىڭ دىققەت مەركىزىدە بولۇۋاتىدۇ. شۇنىڭ بىلەن بىر ۋاقىتتا ئامېرىكا سەھىيە ئەمەلدارلىرى يۇقۇمنىڭ مەنبەسى بولۇشى مۇمكىن بولغان ئامىللارنى تەكشۈرمەكتە.
ماي ئېيىدا تۇنجى سىكلوسپورا يۇقۇمى مەلۇم قىلىنغاندىن بۇيان، كېسەللىكلەرنىڭ ئالدىنى ئېلىش ۋە كونترول قىلىش مەركىزى (CDC) تەجرىبىخانىدا دەلىللەنگەن 4173 سىكلوسپورىئاسىز كېسىلى دوكلاتىنى تاپشۇرۇۋالدى. يەنە 7400 دىن ئارتۇق گۇمانلىق ئەھۋالنىڭ دەلىللىنىشى كۈتۈلمەكتە.
17-ئىيۇل كۈنى يېمەكلىك ۋە دورا نازارەت قىلىپ باشقۇرۇش ئىدارىسى (FDA) «تەيلور فارمس دې مېكسىكا» شىركىتى «تاكو بېل» رېستورانلىرى ۋە «ۋالمارت» دۇكانلىرىغا ساتقان ئايسبېرگ كۆكىدە سىكلوسپورا بارلىقىنى بايقىغانلىقىنى ئېيتىپ، مەھسۇلاتلارنى ئۆز ئىختىيارلىقى بىلەن قايتۇرۇۋېلىشقا تۈرتكە بولغان ئىدى. بىراق تەكشۈرۈش نەتىجىسىدە FDA «تەيلور فارمس»نىڭ ئەۋرىشكە نەتىجىسىنىڭ خاتا ھالدا مۇسپەت چىقىپ قالغانلىقىنى مەلۇم قىلدى.
نۆۋەتتە FDA ھېچقانداق مەھسۇلات ئەۋرىشكىسىنىڭ سىكلوسپورا تەكشۈرۈشىدە مۇسپەت چىققانلىقى تېخى دەلىللەنمىگەنلىكىنى ئوتتۇرىغا قويدى. شۇنىڭ بىلەن بىر ۋاقىتتا CDC يۇقۇم تەكشۈرۈشىنى ئىللىنوئىس، كانزاس، ئوكلاخوما، پېنسىلۋانىيە، ئىندىئانا، كېنتۇكى، ئوخايو، غەربىي ۋىرگىنىيە ۋە مىچىگان قاتارلىق توققۇز شتاتقا كېڭەيتتى.
يۇقۇمنىڭ مەنبەسىگە مۇناسىۋەتلىك ئېنىقسىزلىقلار كۆپ بولغاچقا، نۇرغۇن كىشىلەرنىڭ مېۋە-چېۋە ۋە كۆكتاتلارنى يېيىشنىڭ بىخەتەر ياكى ئەمەسلىكىدىن ئەنسىرىشى ئەجەبلىنەرلىك ئەمەس.
«ھېلثلاين» (Healthline) ئۈچ مۇتەخەسسىس بىلەن سۆھبەتلىشىپ، كۈندىلىك تۇرمۇشتا مېۋە-چېۋە ۋە كۆكتاتلارنى يېيىشنىڭ نېمە ئۈچۈن يەنىلا مۇھىملىقى ۋە ئائىلىڭىزنىڭ بىخەتەرلىكىنى قوغداشقا ئائىت ئەڭ مۇھىم مەسلىھەتلەرنى ئىگىلىدى.
ئەگەر مېۋە-چېۋە ۋە كۆكتاتلار ئىنسانلارنىڭ چوڭ تەرىتى بىلەن بۇلغانغان سۇدا ئۆستۈرۈلگەن بولسا، ئۇلارنىڭ تەركىبىدە سىكلوسپورا پارازىت قۇرتى بولۇشى مۇمكىن.
سىكلوسپورا دۇنيانىڭ ئىسسىق بەلباغ ۋە يېرىم ئىسسىق بەلباغ رايونلىرىدا تېخىمۇ كۆپ ئۇچرايدىغان بولسىمۇ، ئەمما ئامېرىكادا ھاۋا ئىسسىق ئايلاردا، يەنى ماي ئېيىدىن ئاۋغۇست ئېيىغىچە بولغان مەزگىللەردە پەسىللىك يۇقۇملار كۆرۈلۈپ تۇرىدۇ.
تېكساس شتاتىنىڭ داللاس شەھىرىدىكى تىزىملاتقان ئوزۇقلۇقشۇناس ۋە «مېرىدان زېرنېر ئوزۇقلۇق مەركىزى»نىڭ قۇرغۇچىسى مېرىدان زېرنېر مۇنداق دېدى: «ئىلگىرى ئايسبېرگ ياكى يوپۇرماقلىق كۆكتاتلار، يېڭى كەرەپشە، يېڭى رايھان يوپۇرمىقى، بۆلجۈرگەن، تاتلىق پۇرچاق ۋە كۆك پىياز قاتارلىق يېمەكلىكلەر سىكلوسپورا يۇقۇمى بىلەن مۇناسىۋەتلىك دەپ قارالغان. شۇڭا بىز تېخىمۇ كۆپ تەپسىلاتلارنى بىلگۈچە، ئالاھىدە ئېھتىياتچانلىق يۈزىسىدىن بۇلارغا ئېھتىيات بىلەن مۇئامىلە قىلىش كېرەك.»
كالىفورنىيە شتاتىنىڭ لوڭ بېچ شەھىرىدىكى مىللېر بالىلار ۋە ئاياللار دوختۇرخانىسىنىڭ بالىلار يۇقۇملۇق كېسەللىكلەر مۇتەخەسسىسى داۋىد مىخالىك نۆۋەتتە مېۋە-چېۋە ۋە كۆكتاتلاردىن پۈتۈنلەي پەرھىز تۇتۇش ھەققىدە ھېچقانداق تەكلىپ يوقلۇقىنى بىلدۈردى.
ئۇ «ھېلثلاين»غا: «يېزا ئىگىلىك مەھسۇلاتلىرى يەنىلا ساغلام يېمەكلىك قۇرۇلمىسىنىڭ مۇھىم بىر قىسمى، ئۇنىڭ پايدىسى نۆۋەتتىكى يۇقۇملىنىش خەۋپىدىن كۆپ يۇقىرى» دېدى.
«شۇنداق بولسىمۇ، جەمئىيەت سەھىيە ئەمەلدارلىرى بۇ قېتىملىق يۇقۇم بىلەن مۇناسىۋەتلىك بولغان بەزى مەھسۇلاتلارغا، بولۇپمۇ خالتىلانغان ياكى توغرالغان ئايسبېرگ كۆكىگە، شۇنداقلا پۈتۈن كۆكتاتلارغىمۇ ئېھتىيات بىلەن مۇئامىلە قىلىشقا چاقىرماقتا.»
تيزىملاتقان ئوزۇقلۇقشۇناس مونىك رىچارد يۇقۇمغا بولغان قورقۇنچنىڭ دائىم قالايمىقانچىلىق ۋە خاتا چۈشىنىشلەرنى كەلتۈرۈپ چىقىرىدىغانلىقىنى ئەسكەرتتى.
ئۇ «ھېلثلاين»غا مۇنداق دېدى: «كىشىلەر يېزا ئىگىلىك مەھسۇلاتلىرى بىلەن مۇناسىۋەتلىك ‹يۇقۇم› ھەققىدىكى خەۋەرلەرنى ئاڭلىغاندا، نۆۋەتتىكى خەۋپنى ھەددىدىن زىيادە ئومۇملاشتۇرۇۋېتىدۇ، نەتىجىدە مېۋە-چېۋە ۋە كۆكتات يېيىشنى زور دەرىجىدە ئازايتىدۇ ياكى پۈتۈنلەي توختىتىپ قويىدۇ.»
رىچارد مۇنداق دېدى: «بىر بۇلغانغان مەھسۇلات سىزنىڭ پۈتۈن بىر تۈردىكى يېمەكلىكلەرنى ئىستېمال قىلىشىڭىزغا توسالغۇ بولمىسۇن. مۇھىم بولغىنى مەھسۇلاتلارنى قايتۇرۇۋېلىش ئۇقتۇرۇشلىرىدىن خەۋەردار بولۇش، ئاممىۋى ساھەدىكى سەھىيە ئەمەلدارلىرى ئېنىق كۆرسەتكەن مەھسۇلاتلاردىن نېرى تۇرۇش ھەمدە كۆپ خىل شەكىلدە تەييارلانغان ۋە ئىستېمال قىلىنىدىغان تۈرلۈك مېۋە-چېۋە، كۆكتاتلاردىن داۋاملىق ھۇزۇرلىنىشتۇر».
ھەر كۈنى يېتەرلىك مېۋە-چېۋە ۋە كۆكتات ئىستېمال قىلىش ساغلاملىق ئۈچۈن ئىنتايىن مۇھىم.
زېرنېر مۇنداق دېدى: «بىرىنچىدىن، مېۋە-چېۋە ۋە كۆكتاتلارنى يېتەرلىك ئىستېمال قىلماسلىق مۇھىم ۋىتامىنلارنىڭ قوبۇل قىلىنىشىنى ئازايتىۋېتىدۇ».
ئۇ سۆزىنى داۋاملاشتۇرۇپ مۇنداق دېدى: «بىزگە پايدىلىق بولغان ئۈچەي باكتېرىيەلىرى مېۋە-چېۋە ۋە كۆكتاتلاردىكى تۈرلۈك تالالارغا تايىنىدۇ. قورقۇنچ سەۋەبىدىن بارلىق مەھسۇلاتلاردىن ۋاز كېچىش بىز ئۈچۈن پايدىلىق ئەمەس، بولۇپمۇ بىز ئالماشتۇرالايدىغان ئېسىل، ئوزۇقلۇق قىممىتى يۇقىرى تاللاشلار ۋە سىكلوپسورانى ئۆلتۈرۈش ئۈچۈن تايانساق بولىدىغان تەۋسىيە قىلىنغان پىشۇرۇش ئۇسۇللىرى بار تۇرسا».
باكتېرىيەگە يولۇقۇش خەۋپىنى ئازايتىش ئۈچۈن مەھسۇلاتلارنى تولۇق يۇيۇش ۋە قولنى پات-پات يۇيۇپ تۇرۇش تەۋسىيە قىلىنىدۇ.
مىچالىك مۇنداق دېدى: «ئالاپاراق بولۇشقا ياكى مېۋە-چېۋە ۋە كۆكتاتلاردىن پۈتۈنلەي ۋاز كېچىشكە ھاجەت يوق».
ئۇ يەنە مۇنداق دېدى: «گەرچە بۇ كېسەللىكنىڭ تارقىلىشى دىققەت قوزغاۋاتقان بولسىمۇ، ئەمما ئادەتتىكى كىشىلەر ئۈچۈن ئومۇمىي خەۋپ يەنىلا تۆۋەن. ئەڭ ياخشى ئۇسۇل خەۋەردار بولۇش، يېمەكلىك بىر تەرەپ قىلىشتىكى بىخەتەرلىك قائىدىلىرىگە ئەمەل قىلىش ۋە يېمەكلىكلىرىڭىزنىڭ نەدىن كەلگەنلىكىگە دىققەت قىلىشتۇر، شۇنداق قىلغاندا سىز ئىشەنچ بىلەن ساغلام، تەڭپۇڭ يېمەكلىكلەرنى داۋاملىق ئىستېمال قىلالايسىز».
يېمەكلىك بىر تەرەپ قىلىشتىكى بىخەتەرلىك قائىدىلىرى سىكلوپسورا بىلەن يۇقۇملىنىش خەۋپىنى تۆۋەنلىتىشكە ياردەم بېرىدۇ.
مۇتەخەسسىسلەر تۆۋەندىكى مەسلىھەتلەرنى بېرىدۇ:
مىچالىك مۇنداق دېدى: «شۇنى بىلىش مۇھىمكى، پەقەت سۇدا چايقاشلا سىكلوپسورانى پۈتۈنلەي چىقىرىپ تاشلىيالماسلىقى مۇمكىن، ئاچچىقسۇ ياكى خىمىيەۋى يۇيۇش سۇيۇقلۇقلىرىمۇ ئۇنىڭغا ئانچە ئۈنۈم بەرمەيدۇ. مۇمكىن بولغاندا، مەھسۇلاتلارنى ھوردا، قاينىتىپ ياكى ئوچاقتا پىشۇرۇش پارازىت قۇرتلارنى ئۆلتۈرۈشتىكى ئەڭ ئىشەنچلىك ئۇسۇلدۇر».
رىچارد مۇنداق دېدى: «پىشۇرۇش سىكلوپسورا قاتارلىق نۇرغۇن يېمەكلىكتىن كېلىپ چىققان كېسەللىك قوزغاتقۇچىلارنىڭ خەۋپىنى ھەقىقەتەن تۆۋەنلىتىدۇ، ئەمما سىز يۇقىرى خەۋپ گۇرۇپپىسىدا بولمىسىڭىز ياكى خەۋپنى ئاشۇرۇۋېتىدىغان باشقا ئامىللار بولمىسا، ھەر بىر تاماقنى پىشۇرۇپ يېيىش شەرت ئەمەس».
ئۇ سۆزىنى داۋاملاشتۇرۇپ مۇنداق دېدى: «خەۋپ بىر قەدەر يۇقىرى كىشىلەر، مەسىلەن ئىممۇنىتېت كۈچى تۆۋەنلىگەنلەر، ھامىلىدارلار، ياشانغانلار ياكى ئېغىر سوزۇلما خاراكتېرلىك كېسىلى بارلار، كېسەللىك تارقىلىۋاتقان مەزگىلدە، بولۇپمۇ مەلۇم بىر يېمەكلىك تەكشۈرۈلۈۋاتقان بولسا، پىشۇرۇلغان مەھسۇلاتلارنى تېخىمۇ كۆپ تاللىسا بولىدۇ».
مەنبە: Healthline | Mon, 27 Jul 2026 17:20