ئارىلاپ روزا تۇتۇش تۇخۇمدان كۆپ خالتىلىق ئىششىق ئۇنىۋېرسال كېسەللىكى (PCOS) بىمارلىرىنىڭ ئورۇقلىشىنى ئىلگىرى سۈرۈپ، ھورمون سەۋىيەسىنى ياخشىلىشى مۇمكىن

كۆپ خالتىلىق تۇخۇمدان ئۇنىۋېرسال كېسەللىكى (PCOS) بىر خىل ئىچكى ئاجراتما قالايمىقانلىشىش كېسەللىكى بولۇپ، باشقا ئالامەتلەر بىلەن بىرگە، ئورۇقلاشنىڭ قىيىن بولۇشى بىلەن خاراكتېرلىنىدۇ.
دۇنيا سەھىيە تەشكىلاتى (WHO) نىڭ مەلۇماتىغا ئاساسلانغاندا، كۆپ خالتىلىق تۇخۇمدان ئۇنىۋېرسال كېسەللىكى دۇنيا مىقياسىدىكى ئاياللارنىڭ يۈزدە 10 دىن يۈزدە 13 كىچە بولغان قىسمىغا تەسىر كۆرسىتىدىكەن. بۇ تەخمىنەن ھەر 10 نەپەر تۇغۇت يېشىدىكى ئايالنىڭ بىرىدە كۆپ خالتىلىق تۇخۇمدان ئۇنىۋېرسال كېسەللىكى بارلىقىدىن دېرەك بېرىدۇ.
يېقىندا «تەبىئەت تېبابىتى» (Nature Medicine) ژۇرنىلىدا ئېلان قىلىنغان بىر تەتقىقاتتا بايقىلىشىچە، ئارىلاپ روزا تۇتۇش (IF) كۆپ خالتىلىق تۇخۇمدان ئۇنىۋېرسال كېسەللىكىگە گىرىپتار بولغۇچىلارنىڭ ھورمونلىرىغا ئاكتىپ تەسىر كۆرسىتىشى، بۇ ئارقىلىق ئورۇقلاشقا ياردەم بېرىشى مۇمكىن ئىكەن.
كۆپ خالتىلىق تۇخۇمدان ئۇنىۋېرسال كېسەللىكىنى داۋالاشتىكى بىرىنچى تاللاش بولغان ئۇسۇل ھورمونلۇق تۇغۇت چەكلەش دورىسىدۇر. ئەمما، بۇ دورا كەيپىيات، جىنسىي ھەۋەس ۋە ماددا ئالماشتۇرۇشقا پاسسىپ تەسىرلەرنى ئېلىپ كېلىشى مۇمكىن. ئۇ يەنە بەزى كىشىلەردە مېڭە قان تومۇر پارتلاش خەۋپىنى ئاشۇرۇۋېتىشى مۇمكىن.
ئىللىنوئىس ئۇنىۋېرسىتېتى چىكاگو شۆبىسىنىڭ ھەرىكەت ئىلمى ۋە ئوزۇقلۇقشۇناسلىق پىروفېسسورى ھەمدە مەزكۇر تەتقىقاتنىڭ ئاپتورلىرىدىن بىرى كرىستا ۋارادى بىر قېتىملىق مۇخبىرلارنى كۈتۈۋېلىش يىغىنىدا مۇنداق دېدى: «بىز بۇ ئاياللارنىڭ تېستوستېرون سەۋىيەسىنى تۆۋەنلىتىشنىڭ باشقا يوللىرىنى ئىزدەۋاتىمىز».
ئۇ سۆزىنى داۋاملاشتۇرۇپ مۇنداق دېدى: «بۇنىڭ بىر يولى ئورۇقلاشتۇر. ئەگەر بىر ئادەم ئۆز بەدەن ئېغىرلىقىنىڭ تەخمىنەن يۈزدە 5 قىسمىنى كېمەيتەلىسە، ئەمەلىيەتتە تېستوستېرون سەۋىيەسىنى تۆۋەنلىتىشكە ياردەم بېرەلەيدۇ ۋە ھەر قانداق دورا بىلەن جەريان قىلىشتىن ساقلىنالايدۇ».
ئارىلاپ روزا تۇتۇش ياكى ۋاقىت چەكلەنگەن يېمەك-ئىچمەك (TRE) ئالقىشقا ئېرىشكەن بىر خىل ئورۇقلاش ستراتېگىيەسىگە ئايلاندى. بۇ ئۇسۇل ئىختىيارىي روزا تۇتۇش ۋە ئۇنىڭدىن كېيىنكى غىزالىنىش دەۋرىيلىكىدىن پايدىلىنىدۇ. ئۇ نېمە يېيىشكە قارىغاندا، قاچان يېيىشكە تېخىمۇ كۆپ ئەھمىيەت بېرىدۇ.
كلىۋېللاند شىپاخانىسى ساغلاملىق ۋە ئالدىنى ئېلىش تېبابىتى بۆلۈمىنىڭ رويخەتكە ئېلىنغان ئوزۇقلۇقشۇناسى ۋە كاك (KAK) مەسلىھەتچىلىك شىركىتىنىڭ رەئىسى كرىستىن كىركپاترىك مۇنداق دېدى: «ئارىلاپ روزا تۇتۇش بەزى كىشىلەرنىڭ كالىيورى ياكى ئوزۇقلۇق ماددىلىرىنى ئىز قوغلاپ ھېسابلىشىغا قارىغاندا، پىلانغا ئەمەل قىلىشىنى ئاسانلاشتۇرۇشى مۇمكىن، بۇ ئورۇقلاشقا ۋە ماددا ئالماشتۇرۇشنىڭ ياخشىلىنىشىغا تۈرتكە بولىدۇ. ئەمما، يېمەك-ئىچمەك سۈپىتى يەنىلا تۈپ ئاساس بولۇپ قالىدۇ». كرىستىن كىركپاترىك بۇ تەتقىقاتقا قاتناشمىغان.
تەتقىقاتتا 6 ئاي داۋاملاشقان جەرياندا ئىختىيارىي ھالدا ئۈچ گۇرۇپپىغا بۆلۈنگەن 76 نەپەر قاتناشقۇچى تەھلىل قىلىندى.
تەتقىقاتچىلار تەكشۈرگەن ئاساسلىق ئامىل 6 ئاي ئىچىدىكى بەدەن ئېغىرلىقىنىڭ ئۆزگىرىش نىسبىتى بولدى.
ۋاقىت چەكلەنگەن يېمەك-ئىچمەك (TRE) گۇرۇپپىسى بىلەن كالىيورى چەكلەنگەن گۇرۇپپىنىڭ ھەر ئىككىلىسى 6 ئاي ئاخىرلاشقاندا كۆرۈنەرلىك ئورۇقلاشقا ئېرىشتى.
ۋاقىت چەكلەنگەن يېمەك-ئىچمەك (TRE) گۇرۇپپىسىدىكى قاتناشقۇچىلاردا يەنە تېستوستېرون ۋە A1C سەۋىيەسىنىڭ ئۆزگىرىشى كۆرۈلدى. A1C سەۋىيەسى دىئابېت كېسىلىنىڭ خەۋپ كۆرسەتكۈچىدۇر.
ۋارادى «خەلق ساغلاملىق لىنىيەسى» (Healthline) گە مۇنداق دېدى: «كۈندىلىك ئارىلاپ روزا تۇتۇش ئورۇقلاشنى ئويلايدىغان كۆپ خالتىلىق تۇخۇمدان ئۇنىۋېرسال كېسەللىكى بار كىشىلەر ئۈچۈن كالىيورى ھېسابلاشنىڭ ئورنىنى باسالايدىغان بىر تاللاش بولالايدۇ. ھەر ئىككى خىل يېمەك-ئىچمەك ئۇسۇلى ئىنسۇلىنغا قارىتا قارشىلىق كۈچىنى ياخشىلاشقا ياردەم بېرىدۇ، بۇ كۆپلىگەن كۆپ خالتىلىق تۇخۇمدان ئۇنىۋېرسال كېسەللىكى بار كىشىلەردە كۆرۈلىدۇ ۋە ئۇلارنى دىئابېت كېسىلى خەۋپىگە دۇچار قىلىدۇ».
ئۇ سۆزىنى داۋاملاشتۇرۇپ: «ئارىلاپ روزا تۇتۇش يەنە كۆپ خالتىلىق تۇخۇمدان ئۇنىۋېرسال كېسەللىكىدىكى تېستوستېرون سەۋىيەسىنى تۆۋەنلىتىشكە ياردەم بېرىشى مۇمكىن، بۇ ئىنتايىن مۇھىم، چۈنكى تېستوستېرون كۆپ خالتىلىق تۇخۇمدان ئۇنىۋېرسال كېسەللىكىنىڭ نۇرغۇن ئالامەتلىرىنىڭ ئارقىسىدىكى ئاساسلىق سەۋەبچىدۇر» دېدى.
ۋارادى سۆزىگە قوشۇمچە قىلىپ، ئارىلاپ روزا تۇتۇشنىڭ نۇرغۇن كىشىلەر ئۈچۈن كالىيورى چەكلەشكە قارىغاندا تېخىمۇ ئاسان بولۇشى مۇمكىنلىكىنى ئېيتتى. ۋاقىت چەكلەنگەن يېمەك-ئىچمەك (TRE) گۇرۇپپىسىدىكى نۇرغۇن قاتناشقۇچىلار بۇ يېمەك-ئىچمەك ئۇسۇلىنى داۋاملاشتۇرىدىغانلىقىنى بىلدۈرگەن.
كىركپاترىك روزا تۇتۇش ۋاقتىغا ئەھمىيەت بېرىشتىن بۇرۇن، پۇختا بولغان يېمەك-ئىچمەك ئاساسىنى يارىتىشنىڭ مۇھىملىقىنى ئېيتتى.
«ئۇ يەردىن باشلاپ، تۇرمۇش ئۇسۇلىڭىزغا ماس كېلىدىغان ۋە سىجىل داۋاملاشتۇرغىلى بولىدىغان بىر تائاملىنىش ۋاقتىنى تاللاڭ» دېدى ئۇ.
ۋارادى ئۇخلاشتىن ئاز دېگەندە 1 سائەت بۇرۇن ئاخىرلىشىدىغان 6 سائەتتىن 8 سائەتكىچە بولغان تائاملىنىش ۋاقتىنى سىناپ بېقىشنى تەۋسىيە قىلدى. ئۇ ھەر كۈنى ئوخشاش بىر تائاملىنىش ۋاقتىنى ساقلاشنى تەۋسىيە قىلدى، چۈنكى بۇ بەدەننىڭ يېڭى تائاملىنىش ۋاقىتلىرىغا تېخىمۇ ئاسان ماسلىشىشىغا ياردەم بېرىدۇ.
ئەلۋەتتە، نۇرغۇن يېمەك-ئىچمەك ۋە ئورۇقلاش پىلانلىرىغا ئوخشاشلا، ئىزچىللىق ئاچقۇچلۇق نۇقتىدۇر. يېمەكلىك قوبۇل قىلىشنى ھەر كۈنى ئۆزىڭىز بەلگىلىگەن تائاملىنىش ۋاقتى بىلەن چەكلەش ئەڭ ياخشى نەتىجىنى بېرىدۇ.
ۋارادى يەنە: «ئارىلاپ روزا تۇتۇش جەريانىدا يېمەك-ئىچمەك سۈپىتىدىن ئەنسىرەپ كېتىشىڭىزنىڭ زۆرۈرىيىتى بولمىسىمۇ — قانداق بولۇشىدىن قەتئىينەزەر ئورۇقلاش يۈز بېرىدۇ — ئەمما PCOS بارلارنىڭ يېمەك-ئىچمەكتە ئۆزگىرىش ياسىشى، جۈملىدىن كراخمالسىز كۆكتاتلارنى كۆپەيتىپ، كراخماللىق كاربون سۇ بىرىكمىلىرىنى ئازايتىشى ۋە يېتەرلىك ئاقسىل قوبۇل قىلىشى پايدىلىق بولۇشى مۇمكىن» دېدى.
مەنبە: Healthline | Mon, 13 Apr 2026 11:33