دوختۇرلار PCOS نىڭ نامىنىڭ PMOS قا ئۆزگەرتىلگەنلىكىنى، بۇ نام ئۆزگىرىشىنىڭ دىياگنوز قويۇش ۋە پەرۋىشنى ياخشىلايدىغانلىقىنى بىلدۈردى.

10 يىلدىن ئارتۇق داۋاملاشقان يەر شارى خاراكتېرلىك مەسلىھەتلىشىشلەرنىڭ نەتىجىسىدە، كۆپ خالتىلىق تۇخۇمدان ئۇنىۋېرسال كېسەللىكى (PCOS) نىڭ نامى رەسمىي ھالدا «كۆپ خىل ئىچكى ئاجراتما ماددا ئالمىشىش تۇخۇمدان ئۇنىۋېرسال كېسەللىكى» (PMOS) دەپ ئۆزگەرتىلدى.
بۇ ھورمون قالايمىقانلىشىش كېسىلى دۇنيا مىقياسىدا تەخمىنەن ھەر 8 ئايالنىڭ بىرىگە تەسىر كۆرسىتىدۇ.
ئىسىم ئۆزگەرتىش قارارى پىراگادا ئۆتكۈزۈلگەن ياۋروپا ئىچكى ئاجراتما قۇرۇلتىيىدا ئېلان قىلىندى ۋە 12-ماي كۈنى «لانسېت» (The Lancet) تېببىي ژۇرنىلىدا ئېلان قىلىندى.
كالىفورنىيە شتاتىنىڭ سانتا مونىكا شەھىرىدىكى پروۋىدېنس سانت جون ساغلاملىق مەركىزىنىڭ ئاياللار كېسەللىكلىرى مۇتەخەسسىسى دوكتور شېررى روس مۇنداق دېدى: «كۆپ خالتىلىق تۇخۇمدان ئۇنىۋېرسال كېسەللىكى ياكى PCOS ئاياللار ئۈچۈن ئۇزۇندىن بېرى بىر قايمۇقتۇرغۇچى ۋە خاتا يۆنىلىشكە باشلىغۇچى دىياگنوز بولۇپ كەلدى، بۇ نام تولۇق دىياگنوز قويۇلمايۋاتقان مەزكۇر تېببىي ئەھۋالنى توغرا تەسۋىرلەپ بېرەلمەيۋاتاتتى.»
ئۇ «خەلتلاين» (Healthline) تورىغا مۇنداق دېدى: «يېڭىلانغان نام، يەنى كۆپ خىل ئىچكى ئاجراتما ماددا ئالمىشىش تۇخۇمدان ئۇنىۋېرسال كېسەللىكى ياكى PMOS نى ئىشلىتىش، ئاياللارغا تۇخۇمدان دائىرىسىدىن ھالقىغان كەڭ دائىرىدە تەسىر كۆرسىتىدىغان مەزكۇر تېببىي ئەھۋالنى تېخىمۇ ئېنىق ۋە ئەتراپلىق ئاتاش بىلەن تەمىنلەيدۇ.»
ئۆتكەن 14 يىل جەريانىدا، 56 ئىلىم-پەن، كلىنىكىلىق ۋە بىمارلار تەشكىلاتى PCOS نىڭ نامىنى ئۆزگەرتىش ئۈچۈن پائالىيەت ئېلىپ باردى.
بۇنىڭدىكى مەقسەت PCOS قىسقارتما نامىنى ياكى ئادەتتىكى بىر ئىسىمنى ساقلاپ قېلىشنىڭ ئورنىغا، يېڭى ۋە ئېنىق بىر ئىسىمغا ئالدىنقى ئورۇن بېرىش ئىدى. بۇ كېسەللىكنىڭ كۆپ تەرەپلىمىلىك سىستېمىلىق تەسىرىنى ئەكس ئەتتۈرۈش ئۈچۈن، تۇخۇمدان، ماددا ئالمىشىش ۋە كۆپ خىل ئىچكى ئاجراتما دېگەن سۆزلەرگە ئەھمىيەت بېرىش تاللانغان.
بۇ تىرىشچانلىقلار يېڭى نام PMOS ئۈچۈن ئورتاق پىكىر بىرلىكىنىڭ شەكىللىنىشىنى كەلتۈرۈپ چىقاردى.
سانتا مونىكا شەھىرىدىكى لوتۇس بالياتقۇ ئىچكى پەردىسى ئىنستىتۇتىنىڭ قۇرغۇچىسى ۋە ئاياللار كېسەللىكلىرى ئۆسمە مۇتەخەسسىسى دوكتور ستېۋېن ۋاسىلېۋ مۇنداق دېدى: «نامىغا ۋە سۆزلىرىنى قوشۇش ئارقىلىق، PMOS كلىنىكا دوختۇرلىرىغا بۇنىڭ پەقەت ئاياللار كېسەللىكى دىياگنوزىلا ئەمەس، بەلكى بىر پۈتۈن بەدەن خاراكتېرلىك ئەھۋال ئىكەنلىكىنى بىلدۈرىدۇ.»
«خالتا» سۆزىنى چىقىرىۋېتىش ھەمدە ماددا ئالمىشىش، ئىچكى ئاجراتما ۋە تۇخۇمدان ئىقتىدارىنىڭ توسالغۇغا ئۇچرىشىغا ئەھمىيەت بېرىش ئارقىلىق ئىسىمنىڭ ئېنىقلىق دەرىجىسى ئۆستۈرۈلدى. «خالتا» سۆزىنى چىقىرىۋېتىش ئىنتايىن مۇھىم ئىدى، چۈنكى PCOS بار ھەر بىر كىشىدە تۇخۇمدان خالتىسى كۆرۈلمەيدۇ.
روس مۇنداق دېدى: «PCOS ئۇزۇندىن بېرى ئۇلترا ئاۋاز دولقۇنىدا كۆرۈنىدىغان كۆپ خالتىلىق تۇخۇمدانلار بىلەن باغلىنىپ كەلگەن، بۇ قايمۇقتۇرغۇچىدۇر، چۈنكى بۇ كېسەللىككە گىرىپتار بولغان بىمارلارنىڭ تۇخۇمدانلىرى پۈتۈنلەي نورمال بولۇشى مۇمكىن. تۇخۇمداننىڭ نورمال بولۇشى سىزدە PCOS يوقلىقىدىن دېرەك بەرمەيدۇ، قالايمىقانچىلىقمۇ دەل مۇشۇ يەردە.»
روس سۆزىنى داۋاملاشتۇرۇپ مۇنداق دېدى: «PCOS نىڭ نامىنى PMOS غا ئۆزگەرتىش بۇ كۆپ سىستېمىلىق ئىچكى ئاجراتما ئەھۋالىنى ھەقىقىي چۈشىنىش ئۈچۈن تېخىمۇ ياخشى ئاساس يارىتىدۇ. PMOS مەزكۇر ئەھۋال بىلەن مۇناسىۋەتلىك مۇرەككەپ ئالامەتلەردىن ئازابلانغۇچىلارنىڭ كەچمىشلىرىنى تېخىمۇ ياخشى ئىپادىلەپ بېرىدۇ.»
ئۇ يەنە: «PMOS بۇ كېسەللىك بىلەن مۇناسىۋەتلىك ئالامەتلەرنى باشتىن كەچۈرۈۋاتقانلار ئۈچۈن تېخىمۇ كۆپ سۈزۈكلۈك بىلەن تەمىنلەيدۇ ۋە قالايمىقانچىلىقنى ئازايتىدۇ» دېدى.
«كۆپ خالتىلىق تۇخۇمدان ئۇنىۋېرسال كېسەللىكى» دېگەن نام ئۇزۇندىن بېرى چەكلىمىلىككە ئىگە ۋە ئېنىق بولمىغان نام دەپ تونۇلۇپ كەلگەن ئىدى.
بۇ خاتا ئىپادىلەش تۆۋەندىكىدەك بىر قاتار ئاقىۋەتلەرنى كەلتۈرۈپ چىقارغان:
* بۇ نام تۇخۇمداندا خالتا بارلىقىنى بىلدۈرىدۇ، ئەمما ھەمىشە ئۇنداق بولىۋەرمەيدۇ.
* بۇ نام پەقەت تۇخۇمدانغىلا ئەھمىيەت بېرىپ، تېخىمۇ كەڭ دائىرىلىك ئىچكى ئاجراتما ۋە ماددا ئالمىشىش مەسىلىلىرىگە سەل قارايدۇ.
* بۇ نام تۇخۇمدان خالتىسى بولمىغان بىمارلارغا دىياگنوز قويۇشنىڭ كېچىكىشىنى ياكى خاتا دىياگنوز قويۇلۇشىنى كەلتۈرۈپ چىقىرىدۇ.
يېڭى نام PMOS بۇ مەسىلىلەرنى بىر قانچە خىل ئۇسۇل بىلەن ھەل قىلىدۇ:
* نامىدىن «كۆپ خالتىلىق» ۋە «خالتا» سۆزلىرىنى چىقىرىۋېتىش كلىنىكىلىق قالايمىقانچىلىقنىڭ ئالدىنى ئالىدۇ.
* «ئىچكى ئاجراتما» ۋە «ماددا ئالمىشىش» سۆزلىرىنى قوشۇش بۇ ئەھۋالنىڭ سىستېمىلىق خاراكتېرىنى گەۋدىلەندۈرىدۇ.
* «تۇخۇمدان ئۇنىۋېرسال كېسەللىكى» نى قوشۇپ قويۇش كۆپىيىش ساغلاملىقى بىلەن بولغان باغلىنىشنى ساقلاپ قالىدۇ.
ئىسىم ئۆزگەرتىش خىزمىتىگە قاتناشقان مۇتەخەسسىسلەر بۇ ئۆزگىرىشنىڭ پۈتۈن دۇنيا مىقياسىدا مەزكۇر ئەھۋالغا دىياگنوز قويۇش، داۋالاش ۋە تەتقىق قىلىش ئۇسۇلىنى قايتىدىن شەكىللەندۈرۈشكە ياردەم بېرىدىغانلىقىنى قەيت قىلدى.
ۋاسىلېۋ مۇنداق دېدى: «يېڭى ئىسىم تەتقىقاتنى تۇخۇمدان خالتىلىق ئىششىقىغا زېھنىنى مەركەزلەشتۈرۈشتىن كۆرە، كېسەللىكنىڭ مېتابولىزم ۋە ھورمون مەنبەلىرىگە، يەنى ئىنسۇلىنغا قارشى تۇرۇش كۈچى، ئاندروگېننىڭ زىيادە كۆپ بولۇشى ۋە سوزۇلما خاراكتېرلىك ياللۇغلىنىشقا يۈزلەندۈرۈشكە ياردەم بېرىشى كېرەك.»
روس بۇ قاراشنى قوللىدى ۋە مۇنداق دېگەنلەرنى سۆزلىرىگە ئىلاۋە قىلدى: «ئاياللارغا ئۇزۇن يىللاردىن بۇيان تەسىر كۆرسىتىپ كېلىۋاتقان بۇ كېسەللىككە قويۇلغان يېڭى ئىسىمنىڭ PCOS بىلەن باغلىنىشى ئۈچۈن مەلۇم ۋاقىت كېتىشى مۇمكىن بولسىمۇ، ئەمما بۇ پۈتۈن بەدەنلىك تېببىي ھادىسىگە تېخىمۇ ياخشى دىياگنوز قويۇش ئۈچۈن ۋاقىت ۋە سەۋرچانلىق سەرپ قىلىشقا ئەرزىيدۇ.»
مەنبە: Healthline | Wed, 13 May 2026 16:24