بۇ سەل قارالغان تېرە راكى ئالامەتلىرى ئاسانلا كۆزدىن قېئۆزەك كېتىشى مۇمكىن

تېرە راكى ئامېرىكادا ئەڭ كۆپ كۆرۈلىدىغان راك تۈرى بولۇپ، ھەر يىلى تەخمىنەن 6.1 مىليون كېسەللىك مىسالى تىزىمغا ئېلىنىدۇ.
گەرچە بۇ كېسەللىكنىڭ ئالدىنى ئالغىلى بولسىمۇ ھەمدە بالدۇر بايقالغاندا كۆپىنچە ئەھۋاللاردا ئۈنۈملۈك داۋالىغىلى بولسىمۇ، لېكىن نۇرغۇن كىشىلەر ئۇنىڭ دەسلەپكى ئاگاھلاندۇرۇش ئالامەتلىرىنى تونۇپ يېتەلمەيدۇ.
گەرچە بەدەندىكى بار بولغان خاللاردا ئۆزگىرىش بولۇش تېرە راكىنىڭ ئەڭ كۆپ بىلىنىدىغان ئالامەتلىرىدىن بىرى بولسىمۇ، ئەمما بۇ كېسەللىك يەنە ئانچە روشەن بولمىغان شەكىللەر بىلەن كۆرۈلۈشى مۇمكىن.
ئۇزۇن مۇددەتلىك يارىلار، قاسىراقلىق داغلار ۋە تېرىدىكى باشقا ئىنچىكە ئۆزگىرىشلەرگە كۆپىنچە سەل قارىلىدۇ ياكى ئېغىر بولمىغان كېسەللىك دەپ خاتا قارىلىدۇ، بۇ ئەھۋاللار دېئاگنوز قويۇش ۋە داۋالاشنى كېچىكتۈرۈۋېتىدۇ.
خېلتلاين تورى ئەنگلىيەدە تەربىيەلەنگەن خەلقئارالىق سۇلياۋ ئوپېراتسىيە دوختۇرى ۋە تېرە راكى مۇتەخەسسىسى پاۋۇل بانۋېل ھەمدە لاگۇنا خىلس رايونىدىكى مېمورىيال كېيىر ساددلېباك تېببىي مەركىزى قارمىقىدىكى مېلانومىيە شىپاخانىسىنىڭ تېرە راكى تۈرى تېببىي مۇدىرى، تېرە كېسەللىكلىرى مۇتەخەسسىسى دوكتور تانيا ئېۋانس بىلەن سۆھبەتلەشتى. سۆھبەتتە كىشىلەر تەرىپىدىن كۆپىنچە سەل قارىلىدىغان تېرە راكى ئالامەتلىرى ۋە قۇياشتىن ساقلىنىشنىڭ ئەڭ ياخشى ئۇسۇللىرى توغرىسىدا توختالدى.
بۇ سۆھبەت مەزمۇنى چۈشىنىشلىك ۋە ئىخچام بولۇشى ئۈچۈن ئازراق تەھرىرلەندى.
بانۋېل: «ئەڭ كۆپ سەل قارىلىدىغان ئالامەتلەرنىڭ بىرى، بىر نەچچە ھەپتە ئۆتكەندىن كېيىنمۇ ساقايمىغان يارا ياكى تېرە تاشمىسىدۇر.»
«سىز يەنە ئۈزلۈكسىز داۋاملاشقان قاسىراقلىق داغلارغا، پارقىراق ياكى مەرۋايىتسىمان مونچاقچىلارغا، قايتا-قايتا قانايدىغان ياكى قاسىراق تۇتىدىغان جاراھەتلەرگە ياكى داۋاملىق ئۆزگىرىۋاتقان ھەر قانداق يېڭى بەلگىلەرگە دىققەت قىلىشىڭىز كېرەك. بۇلار قۇرۇق تېرە، ئېكېزېما ياكى يەڭگىل زەخىملىنىش دەپ ئاسانلا خاتا قارىلىشى مۇمكىن، شۇڭلاشقا ئۇلارغا كۆپىنچە سەل قارىلىدۇ.»
«خاللارغا كەلسەك، ئۆز تېرىڭىز ئۈچۈن نېمىنىڭ نورمال ئىكەنلىكىنى بىلىش ئىنتايىن مۇھىم. ئۆزىڭىزنى باشقىلار بىلەن سېلىشتۇرماستىن، بەلكى تېرىڭىزنى دائىم تەكشۈرۈپ تۇرۇش ئادىتىنى يېتىلدۈرۈڭ، شۇنداق بولغاندا ھەر قانداق ئۆزگىرىشنى ئاسانلا بايقىيالايسىز.»
«چوڭىيىپ كەتكەن، شەكلى ئۆزگەرگەن، گىرۋەكلىرى تەكشى بولمىغان، رەڭگى ئۆزگەرگەن ياكى قىچىشىشقا، قاناشقا باشلىغان ياكى ئاغرىيدىغان بولۇپ قالغان خاللارنى چوقۇم تەكشۈرتۈش كېرەك. ئەڭ مۇھىم ئاگاھلاندۇرۇش ئالامەتلىرىنىڭ بىرى ئۆزگىرىشتۇر، ئەگەر بىرەر نەرسە ۋاقىتنىڭ ئۆتۈشى بىلەن ئۆزگىرىۋاتقان بولسا، ئۇنى تەكشۈرتۈشكە ئەرزىيدۇ.»
ئېۋانس: «كۈچلۈك بولسىمۇ لېكىن يېتەرلىك قوللىنىلمايدىغان بىر تەكشۈرۈش ئۇسۇلى بەلگىسىدۇر. بۇ ئەتراپتىكى بارلىق خاللاردىن روشەن پەرقلنىدىغان بىر خال بولۇپ، ھەتتا ئۇ ABCDE ئۆلچىمىگە چۈشمىسىمۇ، مېلانومىيەنىڭ مۇستەقىل بېشارەتچىسى ھېسابلىنىدۇ.»
بانۋېل: «قۇياشتىن ساقلىنىش دېگەنلىك قۇياشتىن پۈتۈنلەي قېچىش دېگەنلىك ئەمەس، بەلكى ئەقىل بىلەن ئىش كۆرۈش دېگەنلىكتۇر.»
«مەن ھەر كۈنى كەم دېگەندە SPF 30 بولغان كۆپ خىل نۇردىن ساقلاش مەلھىمى ئىشلىتىشنى، ئەگەر سىرتتا ئۇزۇن ۋاقىت تۇرىدىغان بولسىڭىز SPF 50 لىقنى ئىشلىتىشنى تەۋسىيە قىلىمەن.»
«سۈركەش مەلھىمىنى يېتەرلىك سۈركەش ۋە ھەر 2 سائەتتە بىر قېتىم قايتا سۈركەش كېرەك، ئەگەر سۇ ئۈزگەن ياكى تەرلىگەن بولسىڭىز تېخىمۇ كۆپ سۈركەش كېرەك.»
«شۇنداقلا سۈركەش مەلھىمىنى باشقا ساقلىنىش ئۇسۇللىرى بىلەن بىرلەشتۈرۈش ئوخشاشلا مۇھىم، بۇلار كۈن ئەڭ قىزىغان ۋاقىتلاردا سايىدا تۇرۇش، كەڭ پەرەنجىلىك قالپاق كىيىش، ئۇلترا بىنەپشە نۇردىن ساقلايدىغان كۆزەينەك تاقاش ۋە تېرىنى ياپىدىغان كىيىملەرنى كىيىشنى ئۆز ئىچىگە ئالىدۇ.»
تېرە راكىغا گىرىپتار بولۇش خەۋپىنى تۆۋەنلىتىشنىڭ ئەڭ چوڭ يولى قايتا-قايتا ئاپتاپتا كۆيۈپ كېتىشتىن ساقلىنىشتۇر، بولۇپمۇ بالا چاغلىرى ۋە ئۆسمۈرلۈك دەۋرىدىكى ئاپتاپتا كۆيۈش كېيىنكى ھاياتىڭىزدا تېرە راكى خەۋپىنى كۆرۈنەرلىك ئاشۇرۇۋېتىدۇ. مەن يەنە ھەر بىر كىشىنىڭ ئايدا بىر قېتىم تېرىسىنى تېز سۈرئەتتە تەكشۈرۈپ تۇرۇشىنى تەۋسىيە قىلىمەن. بۇنىڭغا پەقەت بىر نەچچە مىنۇتلا ۋاقىت كېتىدۇ ھەمدە تېرىدىكى ئۆزگىرىشلەرنى بالدۇر بايقاشقا ياردەم بېرىدۇ، داۋالاش ئادەتتە دەسلەپكى باسقۇچتا ئاددىيراق ۋە تېخىمۇ ئۈنۈملۈك بولىدۇ.
ئاخىرقى ھېسابتا تېرە راكى بالدۇر بايقالسا داۋالاش نىسبىتى ئىنتايىن يۇقىرىدۇر. مېنىڭ تەۋسىيەم ھەمىشە ئوخشاش: ئەگەر سىز يېڭى بىر جاراھەت، ئۆزگىرىۋاتقان بىر مەڭ ياكى تېرىنىڭ نورمال كۆرۈنمەيدىغان ياكى نورمال ھېس قىلىنمايدىغان ھەر قانداق بىر قىسمىنى بايقىسىڭىز، ئۇنىڭغا سەل قارىماڭ ياكى ئۆزى يوقاپ كېتەر دەپ ئۈمىد قىلماڭ. ئۇنى ۋاقتىدا تەكشۈرتۈش پۈتۈنلەي باشقىچە نەتىجە بېرىدۇ.
ئېۋانس ئۇلترا بىنەپشە نۇرنىڭ تەسىرى بۇلۇتلۇق كۈنلەردىمۇ يۈز بېرىدۇ ھەمدە سۇ، قار ۋە قۇملاردىن قايتقان نۇر بىلەن تېخىمۇ كۈچىيىدۇ، شۇڭا مۇداپىئەلىنىش پەقەت ئاپتاپ چىققان كۈنلەر بىلەنلا چەكلىنىپ قالماسلىقى كېرەك.
يەنە SPF 50 ياكى ئۇنىڭدىن يۇقىرى بولغان كالپۇك يېغى ئىشلىتىش ئىنتايىن مۇھىم. كالپۇكتا قوغداش رولىنى ئوينايدىغان مېلانىن پىگمېنتى كەم دېگەندە بولىدۇ. كالپۇك يېغىنى ھەر 1-2 سائەتتە بىر قېتىم ياكى تاماق يەپ بولغاندىن كېيىن قايتا سۈرتۈڭ.
يەنە بىر ئالدىنى ئېلىش ئۇسۇلى ئۆي ئىچىدە ئاپتاپقا قاقلىنىشتىن ساقلىنىشتۇر. 10 قېتىمدىن ئارتۇق سۈنئىي ئاپتاپقا قاقلىنىش مېلانوم خەۋپىنىڭ %34 ئېشىپ كېتىشى بىلەن مۇناسىۋەتلىك.
ئۇنىڭدىن باشقا ھۆسن تۈزەشخانىلىرىدا تىرناق بوياشنى قۇرۇتۇش ئۈچۈن ئىشلىتىلىدىغان ئۇلترا بىنەپشە چىراغلارنى زىيادە ئىشلىتىشتىن ساقلىنىڭ، چۈنكى قول ۋە پۇت تىرناقلىرىنىڭ ئەتراپىدىمۇ تېرە راكى پەيدا بولۇشى مۇمكىن.
بانۋېل كىشىلەر ئاپتاپتىن ساقلىنىش مېيى سۈرتكەندە ھەمىشە ئۇنتۇپ قالىدىغان بىر قانچە ئورۇنلارمۇ بار دەپ كۆرسەتتى.
قۇلاق، بويۇننىڭ ئارقىسى، باش تېرىسى، كالپۇك، پۇتنىڭ ئۈستى ۋە قولنىڭ ئارقىسى ئالاھىدە ئاجىز ئورۇنلار بولۇپ، چۈنكى بۇلار دائىم ئاشكارىلىنىپ تۇرىدۇ، ئەمما دائىم سەل قارىلىدۇ. ئەگەر چېچىڭىز شالاڭ بولسا ياكى چاچ ئايرىمىسى بار بولسا، باش تېرىسىنى ئاپتاپتىن ساقلىنىش مېيى ياكى قالپاق بىلەن قوغداش ئىنتايىن مۇھىمدۇر.
ئېۋانس بۇ سەل قارالغان ئورۇنلار كلىنىكىلىق جەھەتتىن ئىنتايىن مۇھىم دەپ قارايدۇ: باش ۋە بويۇن قىسمى تۈۋرۈكسىمان ھۈجەيرىلىك راك بىلەن ياپىلاق ھۈجەيرىلىك راك ئەڭ يۇقىرى زىچلىقتا كۆرۈلىدىغان رايونلار بولۇپ، بولۇپمۇ ئەرلەردە باش تېرىسى ۋە قۇلاقتا كۆرۈلۈش نىسبىتى ئىنتايىن يۇقىرىدۇر.
مەنبە: Healthline | Sat, 11 Jul 2026 09:24