ئامېرىكا يۈرەك جەمئىيىتىنىڭ (AHA) بىلدۈرۈشىچە، كۈنىگە بەش پىيالىگىچە قەھۋە ئىچىش يۈرەك ساغلاملىقى ئۈچۈن بىخەتەر.

بارغانسېرى كۆپىيىۋاتقان دەلىل-ئىسپاتلار شۇنى كۆرسىتىپ تۇرۇپتۇكى، قەھۋە ئىچىشنىڭ ساغلاملىققا پايدىسى بولۇشى مۇمكىن. ئەمما يۈرەك ساغلاملىقى مەسىلىسىگە كەلگەندە، قانچىلىك مىقداردىكى قەھۋەنى ئىچىش بىخەتەر؟
20-ئىيۇل كۈنى ئامېرىكا يۈرەك جەمئىيىتى (AHA) ھەر كۈنى قانچىلىك مىقداردا كوفېئىنلىق قارا قەھۋە ئىچىشنىڭ بىخەتەرلىكى ھەققىدە بىر ئىلمىي بايان ئېلان قىلدى. ئاپتورلار كۆپىنچە كىشىلەر ئۈچۈن كۈنىگە 5 پىيالىگىچە قەھۋە ئىچىشنىڭ پايدىلىق ئىكەنلىكىنى ئوتتۇرىغا قويدى.
ئەمما شېكەر، قايماق ۋە پۇراقلىق شەربەتلەرگە ئوخشاش قوشۇمچە تەملەندۈرگۈچلەر قارا قەھۋە تەمىنلەيدىغان يۈرەك ساغلاملىقى مەنپەئەتىنى يوققا چىقىرىۋېتىشى مۇمكىن.
مەزكۇر باياناتتا يەنە ئېنېرگىيە ئىچىملىكلىرى تەركىبىدىكى يۇقىرى كوفېئىن مىقدارىنىڭ يۈرەك ساغلاملىقىغا زىيانلىق بولۇشى مۇمكىنلىكى ئەسكەرتىلدى.
«يىلدىن-يىلغا بىمارلار ئۆزلىرىنىڭ ساغلاملىقى ۋە ئوزۇقلىنىشىغا تېخىمۇ كۆڭۈل بۆلىدىغان بولۇۋاتىدۇ ھەمدە ئىنتايىن مۇھىم سوئاللارنى سوراۋاتىدۇ» دېدى نىيۇ جېرسىي شتاتىدىكى خاكېنسەك مېرىدىئان جېرسىي قىرغىقى ئۇنىۋېرسىتېتى تېببىي مەركىزى قۇرۇلمىلىق يۈرەك كېسەللىكلىرى پروگراممىسىنىڭ تېببىي مۇدىرى، دوكتور ماتيۇ سەيبولت. ئۇ بۇ ئىلمىي باياناتنى تەييارلاشقا قاتناشمىغان.
ماتيۇ سەيبولت «خېلتلاين» تورىغا مۇنداق دېدى: «مەندىن دائىم يۇقىرى قان بېسىم، يۈرەك دېھلىزى تىترەش ۋە يۈرەك تاجىسىمان ئارتېرىيە كېسىلى قاتارلىق يۈرەك-قان تومۇر كېسەللىكلىرى بىلەن قەھۋە ئىستېمالىنىڭ مۇناسىۋىتى سورىلىپ تۇرىدۇ. ھازىر دوختۇرلاردا ئامېرىكا يۈرەك جەمئىيىتىنىڭ قوللىشى بىلەن چىقىرىلغان بىر ئىلمىي بايانات بار بولۇپ، بىمارلارغا بۇ تېما بويىچە پاكىتقا ئاساسلانغان يېتەكچىلىك قىلالايدۇ. ئۆزۈممۇ ئادەتتە قەھۋە ئىچىدىغان بىرى بولۇش سۈپىتىم بىلەن، بۇ نەتىجىدىن ئىنتايىن خۇشالمەن.»
كالىفورنىيە ئۇنىۋېرسىتېتى سان-فرانسىسكو تېببىي شۆبە مەكتىپىنىڭ تېببىي پىروفېسسورى، ئامېرىكا يۈرەك جەمئىيىتى ئىلمىي بايانات پىدائىيلار يېزىقچىلىق گۇرۇپپىسىنىڭ رەئىسى، دوكتور گرېگورى م. ماركۇسنىڭ ئېيتىشىچە، بۇ ئىلمىي بايانات ئومۇمىي جەھەتتىن كوفېئىن بىلەن ھەر خىل يۈرەك-قان تومۇر كېسەللىكلىرى ئوتتۇرىسىدىكى مۇناسىۋەتكە دائىر ئەڭ يېڭى ۋە ئەڭ ياخشى دەلىل-ئىسپاتلارنى خۇلاسىلەشنى مەقسەت قىلغان.
ئەڭ يېڭى تەتقىقاتلارنى كۆزدىن كەچۈرگەندىن كېيىن، بايانات گۇرۇپپىسى كۈنىگە 400 مىللىگرامغىچە كوفېئىنلىق قەھۋە (تەخمىنەن 5 پىيالە) ئىستېمال قىلىشنىڭ كۆپىنچە چوڭلار ئۈچۈن بىخەتەر ئىكەنلىكىنى بېكىتتى.
ماركۇس «خېلتلاين» تورىغا مۇنداق دېدى: «ھازىر كوفېئىنلىق قەھۋە ياكى چاي ئىچىشنى ياقتۇرىدىغانلار شۇنىڭغا ئىشىنىشى كېرەككى، بۇنداق قىلىش ئۇلارنىڭ يۈرەك-قان تومۇر خەۋپىنى ئاشۇرۇۋەتمەيدۇ، ھەتتا بەزى پايدىلىق تەرەپلىرى بولۇشى مۇمكىن. ئەمما، ئۇيقۇسىزلىق ياكى يۈرەك قورساقچىسىنىڭ بالدۇر قىسقىرىشى قاتارلىق كېسەللىكلەر بىلەن ئاغرىيدىغانلار كوفېئىننى ئازايتىپ سىناپ بېقىشى ياكى كوفېئىننى پۈتۈنلەي توختىتىپ، بۇنىڭ پايدىسى بار-يوقلۇقىنى جەزملەشتۈرۈشى كېرەك.»
كالىفورنىيە شتاتى لاگۇنا خىلس شەھىرىدىكى مېمورىيەلكېيەر سادلېباك تېببىي مەركىزى قۇرۇلمىلىق يۈرەك پروگراممىسىنىڭ تېببىي مۇدىرى، يۈرەك-قان تومۇر كېسەللىكلىرى مۇتەخەسسىسى دوكتور چېڭ-خەن چېن چۈشەندۈرۈپ مۇنداق دېدى، باياناتتا بىر پىيالە قەھۋەنىڭ مىقدارى 8 ئۇنسىيە (تەخمىنەن 237 مىللىلىتىر) دەپ بېكىتىلگەن.
بۇ تەتقىقاتقا قاتناشمىغان چېن «خېلتلاين» تورىغا مۇنداق چۈشەندۈردى: «كۆپىنچە كىشىلەر 8 ئۇنسىيەنىڭ قانچىلىك مىقدار ئىكەنلىكىنى چۈشەنمەيدۇ. مەسىلەن، مەن ھازىر قولۇمدا تۇتۇپ تۇرغان بىر پىيالە قەھۋە ئادەتتىكى سىتاربەكس پىيالىسى بولۇپ، ئۇ 16 ئۇنسىيە كېلىدۇ. شۇڭا مەن ھازىر ئەمەلىيەتتە ئىككى پىيالە قەھۋەنى تۇتۇپ تۇرۇۋاتىمەن، ئەمما كىشىلەر بۇنى پەقەت بىرلا پىيالە قەھۋە دەپ ئويلايدۇ.»
ئامېرىكا يۈرەك جەمئىيىتىنىڭ (AHA) باياناتىدا تەتقىقاتچىلار شۇنى مەلۇم قىلدىكى، كوفېئىنلىق قارا قەھۋە ئىچىش تاجىسىمان يۈرەك كېسىلى، سەكتە، يۈرەك زەئىپلىشىش ۋە يۈرەك رېتىمىنىڭ تەرتىپسىز بولۇشىنىڭ بىر تۈرى بولغان يۈرەك دالانچە تىترەش قاتارلىق يۈرەك كېسەللىكلىرىنىڭ خەۋپىنى تۆۋەنلىتىش بىلەن مۇناسىۋەتلىك بولۇشى مۇمكىن.
ئەمما ئالىملار شۇنى كۆرسەتتىكى، قەھۋەگە قوشۇلىدىغان شېكەر، قايماق، سۈت ۋە تەم بېرىلگەن شەربەتلەر قەھۋەنىڭ يوشۇرۇن ساغلاملىق پايدىلىرىنى يوققا چىقىرىۋېتىشى مۇمكىن.
سايبولت قەھۋە توغرىسىدىكى يېمەك-ئىچمەك تەكلىپىنىڭ ئۆزىنىڭ بارلىق بىمارلىرىغا بەرگەن تەكلىپى بىلەن ئوخشاش ئىكەنلىكىنى، يەنى ئوتتۇرا دېڭىز يېمەك-ئىچمەك ئادىتى ياكى ئۆسۈملۈك ئاساس قىلىنغان يېمەك-ئىچمەك ئادىتى بىلەن بىر ۋاقىتتا، شېكەردىن ۋاز كېچىش ۋە سۈت مەھسۇلاتلىرىنى ئازايتىش ئىكەنلىكىنى ئېيتتى.
ئۇ مۇنداق دەپ چۈشەندۈردى: «مەن كۈنىگە ئۈچتىن تۆت پىيالىگىچە قارا قەھۋە ئىچىمەن. قەھۋە ئىچىدىغان بىمارلىرىمغا قەھۋەنىڭ ساغلاملىق پايدىسىدىن ئەڭ يۇقىرى چەكتە بەھرىمەن بولۇش ئۈچۈن، سۈت مەھسۇلاتلىرى ۋە شېكەردىن تەدرىجىي ۋاز كېچىشنى تەۋسىيە قىلىمەن.»
چېن قەھۋەگە تەم بەرگۈچىلەرنى تەدرىجىي ئازايتىشنى تەۋسىيە قىلدى.
ئۇ مۇنداق دەپ تەپسىلىي توختالدى: «بەلكىم دەسلەپكى بىر ياكى ئىككى ھەپتىدە شەربەتنى بىر قېتىم ئاز قوشۇپ، ئاندىن شېكەر مىقدارىنى تەدرىجىي ئازايتقاندا، تەم سېزىش ئەزالىرىڭىزنىڭ ماسلىشىشىغا ۋاقىت بېرىلگەن بولىدۇ. بۇ جەريان ئاخىرلاشقاندا... سىزنىڭ قايماق ۋە شېكەرنىڭ تەمىگە قارىغاندا، قەھۋەنىڭ ئۆز تەمىدىن ھەقىقىي ھۇزۇرلىنىشقا باشلايدىغانلىقىڭىزنى مۆلچەرلەيمەن.»
ئامېرىكا يۈرەك جەمئىيىتىنىڭ (AHA) باياناتىدا يەنە مۇنداق دېيىلدى: ئېنېرگىيە ئىچىملىكلىرى ۋە قۇۋۋەت ئىچىملىكلىرى تەركىبىدىكى يۇقىرى مىقدارلىق كوفېئىن — بەزىدە بىر پىيالە قەھۋەنىڭ تۆت ھەسسىسىگە توغرا كېلىدۇ — كىشىلەردە يۇقىرى قان بېسىم ۋە يۈرەك رېتىمىنىڭ تەرتىپسىز بولۇشى قاتارلىق يۈرەك كېسەللىكلىرى خەۋپىنى ئاشۇرۇۋېتىشى مۇمكىن.
چېن مۇنداق دەپ چۈشەندۈردى: «قەھۋە تەركىبىدە كوفېئىندىن باشقا يەنە نۇرغۇن خىمىيەلىك ماددىلار، يەنى بىئولوگىيەلىك ئاكتىپ ماددىلار بار. قەھۋەنىڭ ساغلاملىق پايدىلىرىغا مۇشۇ خىمىيەلىك ماددىلارنىڭ بەزىلىرى سەۋەبچى بولۇشى مۇمكىن. شۇڭا بىز كوفېئىن توغرىسىدا سۆزلىگىنىمىزدە، ئەمەلىيەتتە قەھۋە ئىستېمالىنى كۆزدە تۇتىمىز.»
ئۇ سۆزىنى داۋاملاشتۇرۇپ مۇنداق دېدى: «مەسىلەن، ئېنېرگىيە ئىچىملىكلىرى ياكى كوفېئىن كاپسۇللىرى قاتارلىق باشقا مەنبەلەردىن كوفېئىن قوبۇل قىلىش توغرىسىدا توختالساق، قەھۋە تەركىبىدىكى باشقا پايدىلىق خىمىيەلىك ماددىلار بولمىغانلىقتىن، سىز ئوخشاش ساغلاملىق پايدىسىغا ئېرىشەلمەسلىكىڭىز مۇمكىن.»
«بۇ ئېنېرگىيە ئىچىملىكلىرى ۋە كوفېئىن كاپسۇللىرىدا دائىم ئىنتايىن يۇقىرى مىقداردا كوفېئىن ۋە باشقا تۈردىكى غىدىقلىغۇچى ماددىلار بولىدۇ، بۇلار ئەمەلىيەتتە يۈرەك ساغلاملىقىغا زىيانلىق بولۇشى مۇمكىن.»
مەنبە: Healthline | Wed, 22 Jul 2026 16:03